Een belangrijke vraag die aan de orde komt tijdens het RUCO-congres vrijdag 3 februari, in het kader van Wereldkankerdag. Zoals het hoort bij een goed thema voor een congres kan de vraag op twee manieren worden benaderd. Wie bepaalt eigenlijk wat kwaliteit van zorg is? Maar ook: wie bepaalt welke kwaliteit wordt aangeboden?
Veranderingen
Over beide vragen is veel geschreven sinds de baanbrekende Leidschendam-conferenties in het midden van de jaren tachtig. Toen is voor het eerst in Nederland een discussie over de kwaliteit van zorg gevoerd. Tot die tijd bepaalde de arts wat nodig en goed was en legde daar geen verantwoording over af. De professionele autonomie werd gezien als de belangrijkste garantie voor goede kwaliteit. Maar de maatschappij was veranderd, men geloofde autoriteiten niet meer op hun woord. Ook de geneeskunde veranderde, met evidence based medicine en richtlijnen. De gedachtes gingen vooral over kwaliteitsborging. Het idee was dat met goede richtlijnen en procedures de kwaliteit vanzelf op orde raakt. De overheid nam haar rol. Sindsdien zijn er allerlei accreditaties voor ziekenhuizen en vooral laboratoria, is er veel meer aandacht voor kwaliteitsaspecten in opleiding en registratie van professionals, en hebben alle beleidsplannen een kwaliteitsparagraaf. Dit is belangrijke winst, maar is het genoeg?
Aandacht
Aristoteles dacht al na over het begrip kwaliteit: hij vond het een moreel begrip. Een beroemd boek uit de jaren zeventig van de vorige eeuw is ‘Zen, en de kunst van het motoronderhoud’ van Robert Pirsig. In zijn boek maakt Pirsig kwaliteit heel persoonlijk. Aandacht is een sleutelbegrip, maar er is ook veel somberheid over het verlies van kwaliteit in een steeds commerciëler wordende samenleving.
Rapporteren
Het UMC St Radboud en het RUCO hebben de ambitie uitstekende kwaliteit van zorg te leveren. Daarmee bedoelen we: optimale diagnostiek en behandeling, snelle en makkelijke toegang tot de zorg, betrokken zorgverleners met aandacht voor de mens en optimale betrokkenheid van de patiënt bij alle beslissingen. En dat willen we ook aantonen. Nog dit jaar rapporteert het RUCO voor alle redelijk frequent voorkomende tumortypen hoe vaak we mensen met een bepaalde tumor ontvangen, hoe vlot dat gaat, welke resultaten de behandeling heeft en hoe tevreden onze patiënten zijn. En toch, ik denk dat de echte kwaliteit in onze mensen is gelegen. We moeten uitstekende dokters, verpleegkundigen, analisten, paramedici en secretaresses hebben. Ook de mensen op de achtergrond, bewakers, schoonmakers, keukenpersoneel moeten top zijn. Daar werken we hard aan. En ik hoop dat kwaliteit er dan vanaf spat!
Keuzes
En als die kwaliteit er dan is, krijgt iedereen die dan aangeboden? Weet iedereen wel waar het goed is? En is goed voor de één ook goed voor de ander? Niet iedereen vindt hetzelfde belangrijk: sommigen willen snelle behandeling, sommigen willen rust. Sommigen willen experimentele behandeling, anderen niet. Sommigen willen veel nadelen van behandeling maar betere overleving, anderen niet. En die keuzes zijn allemaal te respecteren. Het is dus helder dat de patiënt een belangrijke rol heeft in het bepalen van de kwaliteit.
Grenzen
Maar er zijn grenzen, en die zijn vooral financieel van aard. Op dit moment heeft de overheid zich teruggetrokken uit dit debat. Zij laat het over aan de markt: de zorgverzekeraars en de zorginstellingen. En ik vrees dat in de onderhandelingen kwaliteit nauwelijks een rol speelt. Maar misschien ben ik te pessimistisch. Want zorgverleners hebben de handschoen opgepakt die patiënten en inspectie hen twee jaar geleden toewierpen.
Voorwaarden
Op aandringen van de patiëntenverenigingen heeft de inspectie een aantal voorwaarden aan ziekenhuizen gesteld, voorwaarden voor de organisatie van de zorg. En voor de kwantiteit van complexe chirurgie zijn minimumaantallen vastgesteld. Vorig jaar verscheen het rapport ‘Kwaliteit van zorg voor kanker’, een initiatief van het KWF. In dit rapport worden oplossingen aangeboden die voor een deel al zijn uitgevoerd. Vorig jaar verscheen ook de tweede rapportage van de Dutch Surgical Colorectal Audit, een instrument waar de kwaliteit van zorg voor mensen met darmkanker uit is af te lezen.
Voorop
Het RUCO is nauw betrokken bij deze initiatieven en loopt voorop in de invoering van de adviezen. Lees het in het boekje over onze ketens dat eind deze week uitkomt, en in ons nieuwe tijdschrift Radboud Report Oncologie. Hoor erover tijdens de publieksdag zaterdag 4 februari. En kom meedenken over kwaliteit tijdens ons congres!