UMC St Radboud

Hieronder staan per lymfoomtype de testen en het gewenste materiaal vermeld. In alle gevallen kan algemeen cytogenetisch onderzoek (karyotypering/FISH) worden aangevraagd.

Methode: Met karyotypering worden alle chromosomen van metafasen uit gekweekte lymfoomcellen microscopisch beoordeeld. Eventueel kan gerichte FISH voor de detectie van specifieke afwijkingen worden uitgevoerd.

Uitslagtermijn: 2-4 weken

Materiaal: • Vers lymfeklierbiopt (alleen mogelijk vanuit de afdeling 
                   Pathologie UMC St Radboud)
                 • Beenmergaspiraat in heparine
                   aanvraagformulier aspiraat (PDF)
 

IGH en IGK genherschikkingen (eventueel ook IGL)

Methode: De Ig clonaliteitsbepaling is een uitgebreide moleculaire analyse, waarbij de IGH- en IGK-genherschikkingsprofielen worden geanalyseerd. Van IGH worden zowel de complete VJ (framework 1, 2 en 3) en incomplete DJ henherschikkingen bepaald. Van IGK worden de complete VJ en Kappa-Deleting Element (VKde en intron-Kde) genherschikkingen bepaald. Bij een geïsoleerde IGK-DE genherschikking wordt tevens de IGL VJ herschikking bepaald. Voor deze clonaliteitsanalyse worden de EuroClonality/BIOMED-2 multiplex PCR’s gebruikt, die in een Europees Euroclonality/BIOMED-2 consortium zijn ontwikkeld, waarbij ons lab een grote rol speelt. Met behulp van deze primers en methoden is monoclonaliteit aangetoond in >98% van de B-cel maligniteiten (Evans et al., 2007).

Detectielimiet: Een clonaal proces kan worden gedetecteerd in een achtergrond van polyclonale B-cellen. Detectie van een clonale celpopulatie van > 5-10% in een polyclonale achtergrond ondersteunt de diagnose B-cel lymfoom.

Uitslagtermijn: 2 weken

Materiaal: • Direct ingevroren weefsel 
                   (bij voorkeur, i.v.m. een betere DNA kwaliteit) 
                 • Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel 
                   (indien geen ingevroren weefsel beschikbaar is)
                 • Beenmerg biopt (weefsel dat is ontkalkt is niet geschikt, 
                   tenzij het is ontkalkt in EDTA)
                   aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Het bepalen van clonaliteit van B-lymfocyten is een belangrijke moleculaire test in de diagnostiek van lymfoproliferatieve aandoeningen. Bij clonaliteitsanalyse wordt onderzocht of er een B-cel populatie aanwezig is, waarbij de genherschikkingen van de antigenreceptor genetisch identiek zijn (hetgeen past bij een clonaal proces). Hiervoor wordt gebruik gemaakt van genherschikkingen van de IGH, IGK en eventueel IGL immunoglobuline (Ig) genen.

TCRB en TCRG genherschikkingen (eventueel ook TCRD)

Methode: De TCR clonaliteitsbepaling is een uitgebreide moleculaire analyse, waarbij TCRB- en TCRG-genherschikkingsprofielen worden getest. Van TCRB worden zowel de complete VJ als de incomplete DJ genherschikkingen bepaald. Van TCRG worden de complete VJ herschikkingen bepaald. Bij indicatie van een immature T-cel clone, of bij een geïsoleerde TCRG (of TCRB) genherschikking, worden wanneer het materiaal het toelaat tevens de TCRD VJ en DJ genherschikkingen bepaald. Voor deze clonaliteitsanalyse worden de EuroClonality/BIOMED-2 multiplex PCR’s gebruikt, die in een Europees EuroClonality/BIOMED-2 consortium zijn ontwikkeld, waarbij ons lab een grote rol speelt. Met behulp van deze primersets en methoden is TCR clonaliteit aangetoond in >94% van de T-cel maligniteiten (Bruggemann et al., 2007).

Detectielimiet: Een clonaal proces kan worden gedetecteerd in een achtergrond van polyclonale T-cellen. Detectie van een clonale celpopulatie van > 5-10% in een polyclonale achtergrond ondersteunt de diagnose T-cel lymfoom.

Uitslagtermijn: 2 weken

Materiaal: • Direct ingevroren weefsel 
                   (bij voorkeur, i.v.m. een betere DNA kwaliteit) 
                 • Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel 
                   (indien geen ingevroren weefsel beschikbaar is) 
                 • Beenmerg biopt (weefsel dat is ontkalkt is niet geschikt, 
                   tenzij het is ontkalkt in EDTA)
                   aanvraagformulier (PDF)
 
Achtergrond: Het bepalen van clonaliteit van T-lymfocyten is een belangrijke moleculaire test in de diagnostiek van lymfoproliferatieve aandoeningen. Bij clonaliteitsanalyse wordt onderzocht of er een T-cel populatie aanwezig is, waarbij de genherschikkingen van de antigenreceptor genetisch identiek zijn (hetgeen past bij een clonaal proces). Hiervoor wordt gebruik gemaakt van genherschikkingen van de TCRB, TCRG en TCRD T-cel receptor (TCR) genen.

Bij Burkitt lymfoom worden twee moleculaire testen aangeboden:

1. MYC (8q24) genherschikking

Methode: Een MYC (8q24) genherschikking wordt aangetoond m.b.v. een split-probe. Op deze manier kan worden aangetoond dat de genomische regio met het MYC gen is getransloceerd, onafhankelijk van de fusiepartner.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel 
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Burkitt lymfoom is een zeldzame vorm van B-cel non-Hodgkin lymfoom. Burkitt lymfoom wordt geassocieerd met een overexpressie van de transcriptiefactor c-Myc. In 90% van Burkitt lymfoom kan dit worden verklaard door een translocatie, waarbij het MYC gen dat codeert voor c-Myc onder transcriptionele controle staat van IGH, IGK of IGL.

2. Translocatie t(8;14)(q24;q32) MYC-IGH

Methode: De translocatie wordt aangetoond m.b.v. fusie-probes. Twee fluorescente probes, specifiek voor de genomisch regio’s van IGH en MYC, worden gebruikt om de t(8;14)(q24;q32) translocatie aan te tonen.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel 
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: De translocatie t(8;14)(q24;q32) komt voor in ~80% van de Burkitt lymfomen Door deze translocatie komt het MYC gen, dat codeert voor een transcriptiefactor, onder controle van een IGH enhancer. Dit leidt ertoe dat MYC continu geactiveerd wordt.

CCND1 (11q13) genherschikking

Methode: Een CCND1 (11q13) genherschikking wordt aangetoond m.b.v. een split-probe. Op deze manier kan worden aangetoond dat de genomische regio met het CCND1 gen is getransloceerd, onafhankelijk van de fusiepartner.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Mantelcel lymfoom (MCL) is een zeldzame vorm van B-cel non-Hodgkin lymfoom. MCL wordt geassocieerd met een overexpressie van het celcyclus regulatie eiwit Cycline D1. In 70-75% van MCL kan dit worden verklaard door het aantonen van de translocatie t(11;14)(q13;q32), waarbij het CCND1 gen dat codeert voor Cycline D1 onder transcriptionele controle staat van IGH. In andere gevallen is er sprake van een andere fusiepartner.

ALK (2p23) genherschikking

Methode: Een ALK (2p23) genherschikking wordt aangetoond m.b.v. een split-probe. Op deze manier kan worden aangetoond dat de genomische regio met het ALK gen is getransloceerd, onafhankelijk van de fusiepartner.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Anaplastisch grootcellig lymfoom (ALCL) is een vorm van non-Hodgkin lymfoom. ALCL wordt in 60-85% van de patiënten geassocieerd met een translocatie van het ALK gen. In 75% van de gevallen is er sprake van de translocatie t(2;5)(p23;q35), waarbij NPM1 een fusiegen vormt met ALK. In andere gevallen is er sprake van een andere fusiepartner.

Bij folliculair lymfoom worden twee moleculaire testen aangeboden:

1. Translocatie t(14;18)(q32;q21) BCL2-IGH

Methode: De translocatie wordt aangetoond m.b.v. een translocatie-specifieke multiplex PCR (BIOMED-2). De PCR’s detecteren fusieproducten van het BCL2 gen met breukpunten in de major breakpoint region (MBR), far 3’ MBR, de minor cluster region (mcr) en de 5’ mcr met het IGH gen. Op deze manier kunnen ~75-85% van de t(14;18)(q32;q21) translocaties aangetoond worden, afhankelijk van het materiaal en de kwaliteit van het DNA.

Detectielimiet: Een betrouwbare uitslag wordt afgegeven bij een tumorcelpercentage van > 5-10%

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: De translocatie t(14;18)(q32.3;q21) komt voor in >90% van de patiënten met folliculair lymfoom en ongeveer in 20% van alle patiënten met diffuus grootcellige B-cel lymfoom. Door deze translocatie komt het anti-apoptose gen BCL2 onder controle van een IGH enhancer. Dit leidt ertoe dat BCL2 continu geactiveerd wordt.

2. BCL2 (18q21) genherschikking

Methode: Een BCL2 (18q21) genherschikking wordt aangetoond m.b.v. een split-probe. Op deze manier kan worden aangetoond dat de genomische regio met het BCL2 gen is getransloceerd, onafhankelijk van de fusiepartner.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Een genherschikking van het BCL2 gen gelegen op 18q21 komt voor in >90% van de patiënten met folliculair lymfoom en ongeveer in 30% van alle patiënten met diffuus grootcellige B-cel lymfoom. Door deze genherschikking komt het anti-apoptose gen BCL2 onder transcriptionele controle van een ander gen (meestal IGH). Dit leidt ertoe dat BCL2 continu geactiveerd wordt.

Bij laaggradig MALT lymfoom worden twee moleculaire testen aangeboden:

1. BIRC3-MALT1 t(11;18)(q21;q21)

Methode: Het fusiegen wordt aangetoond m.b.v. een aantal translocatie-specifieke RT-PCR’s. De PCR’s detecteren fusieproducten van het BIRC3 en het MALT1 gen op cDNA. Afhankelijk van de kwaliteit van het geïsoleerde RNA kunnen 93-98% van de t(11;18)(q21;q21) translocaties aangetoond worden.

Detectielimiet: Een betrouwbare uitslag wordt afgegeven bij een tumorcelpercentage van > 10%

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Het fusiegen BIRC3-MALT1 is geassocieerd met laaggradig extranodaal marginale zone lymfoom van het MALT type. De incidentie van het BIRC3-MALT1 fusiegen in MALT lymfomen is sterk afhankelijk van de locatie van het MALT lymfoom (long 40%, maag 30%, oog adnexa 17%, speekselklier 1%). Het aantonen van dit fusiegen ondersteunt de diagnose laaggradig MALT lymfoom en kan therapeutische consequenties hebben.

2. MALT1 (18q21) genherschikking

Methode: Een MALT1 (18q21) genherschikking wordt aangetoond m.b.v. een split-probe. Op deze manier kan worden aangetoond dat de genomische regio met het MALT1 gen is getransloceerd, onafhankelijk van de fusiepartner.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Laaggradig extranodaal marginale zone lymfoom van het MALT type is een zeldzame vorm van non-Hodgkin lymfoom. MALT lymfoom wordt geassocieerd met MALT1 genherschikkingen, waarvan de translocatie t(11;18)(q21;q21) BIRC3-MALT1 de meest frequente is. De incidentie van het BIRC3-MALT1 fusiegen in MALT lymfomen is sterk afhankelijk van de locatie van het MALT lymfoom (long 40%, maag 30%, oog adnexa 17%, speekselklier 1%). Het aantonen van een MALT1 genherschikking ondersteunt de diagnose laaggradig MALT lymfoom en kan therapeutische consequenties hebben.

7q status bepaling

Methode: De 7q status wordt bepaald m.b.v. een fluorescente probe specifiek voor de lange arm van chromosoom 7.

Uitslagtermijn: 1-2 weken

Materiaal: Gefixeerd en paraffine-ingebed weefsel
                 aanvraagformulier (PDF)

Achtergrond: Splenaal marginale zone lymfoom (SMZL) is een zeldzame vorm van B-cel lymfoom (< 1% van alle non-Hodgkin’s lymfomen). Verlies van de lange arm van chromosoom 7 (7q) wordt vaak geassocieerd met SMZL (40%).